تاریخ: ۱۳۹۶/۴/۱۲
تُپنگ ءُ تیر ءِ توار اِنت پدا منی ڈیہہ ءَ
بلوچ داں ۱۹۳۹ ءَ بگرداں روچ مرچی حاکمانی زیردست انت سرد جنگ ءِ زمانگ ءَ بلوچ ءَ نا پہ وت ءَ واک ءُ اختیارے ہست ات ءُ ننکہ نوکیں جاورحالاں بلوچ ءَ حالے ہست ۔

چه ۱۹۸۹ ءِ پدء یک تکی (Unipolor) دنیا ءَ بلوچ سوڈگ ءُ سلاہے بوتگ ءُ ننکہ نوکتریں تک ماں تکی (Multipolar) دنیا ءَ بلوچ ءَ گپ ءُ حبری جاہ ءُ ہندے ہست بلئے اے درائیں راستیاں ہوار اے گپ تچک ءُ پہک انت کہ بلوچ ہما جاہ ءُ دمگ ءَ کہ جاہ منند انت آ نوکتریں تک ماں تکی دنیا ءَ مزن ءُ بلندیں ارزشتے ءِ واہند انت کہ نوکتریں دنیا ءِ سازوک ایشی ءَ را ہچ وڑا ڈلگچار کت نہ کناں ۔

لہتیں روچاں ساری پاکستان ءَ روتاکاں اے حال دیم ءَ آورتگ ات کہ امریکہ ءِ گشگ انت کہ چین پاکستان ءَ اردی /لشکری(آپی) بنجل اڈ کنگ ءَ دلمانگ انت چد ءُ پیسر بھارت ءِ نیمگ ءَ چین ءِ سرا اے بھتام جنگ بوتگ کہ چین برما ءُ بنگلہ دیش ءَ پد ماں پاکستان ءِ صوبہ بلوچستان ءِ تیاب دپی دمگ گوادر ءَ لشکری بنجلے شرکنگ لوٹ ایت کہ چرائی ءَ پد زرباری ایشیا ،میانی رودرتک ءُ فارس ءِ آپی رہ گوزاں چین ءِ لشکری گٹ (Triangle) سرجم بیت ۔

اے درچ ءَ گوستگیں سالاں پاکستان ءِ مزن وزیر نواز شریف ءَ ماں بلوچستان ءِ بازیں ہنداں تروتاباں اے گپ گشتگ کہ بلوچستان ءَ سی پیک ءِ رہ گوزءَ کم چہ کم ۱۰ ہزار دری لشکری نپر آرگ ءُ دارگ بیت ۔

اے درچ ءَ بلوچ وتی ڈیہہ ءَ مزنیں ترس ءُ بیمے ءِ آماچ بوتگ بلئے چرے سی پیک ءَ ساری وہدے امریکہءَ اولی رند ءَ ۱۹۹۱ ءَ عراق ءِ سرا ارش کت گڑا راجکاری زانتکاراں اے گپ دیم ءَ آورت کہ روس ءِ پروشگ ءَ پدامریکہ اسرائیل ءِ پشت درءَ میانی رودراتک ءَ مزنیں بدلی ءُ سدلی آرگ ءَ دلمانگ انت ۔

 

پرچکہ دنیا سہی ءُ سرپد انت کہ اسرائیل ءِ سیم ءُ لٹ انگت نہ گش اتگ انت ءُ اے درگت ءَ اسرائیل ۲۱ کرن ءَ پدودار کت نہ کنت پمشکہ میانی ایشیا ءَ نوکیں ملک ءُ سیمسرانی جوڑ بوہگ ءَ پداے دمگ ءَ عرب ملک ءُ ایران ءِ پرشت ءُ پروش پہ اسرائیل ءِ سلامتی ءَ المی کنگ بوتگ انت۔

دومی دست ءَ وہدے اول سرا سعودی عرب ءَ ۳۵ سنی ملکانی ہم سنتی کت گڑا بازیں راجمانی ءُ چاگردی زانتکارانی کنٹ ءَ یکبرے پدا جت کہ امریکہ ءِ’’ نوکیں میان استمانی رہبند‘‘ دیمروئی ءَ انت کہ پہ بازیں ہستیں ملکانی آکبت ءَ نیکیں پالے نہ انت پرچکہ شام ءُ مصر ءَ پد اسلامی ءَ دنیا ءَ ایوک ءَ سعودی عرب ءُ ایران دو سلامتیں ملک گشگ بوت کن انت ءُ ادا دوشش نہ انت کہ مرداں سعودی عرب ءُ ایران دیم پہ دیم کتگ انت ؟اے وہد ءَ کہ سعودی اسلامی امریکہ ہم سنتی ءَ ۴۱ یک ملک ہوار بوتگ انت ۔

ہمے وہداں قطر ءِ درکنگ ءِ جار جنگ بوتگ بزاں ہما گمان کہ امریکہ ءِ گوریچانی کوریا ءِ نیمگ ءَ کنگ بوتگ ات، یکپارگی میان روکپت ءِ نیمگ ءَ تاب گپتگ۔ بد بحتی ایش انت کہ جنگ ایران ءِ گوں سعودی عرب ءَ انت بلئے ۴۱ ملکی عرب اسلامی امریکہ لشکر ءِ کماش پاکستان ءِ ارد ءِ پیسریگیں کماش واجہ راحیل شریف انت ۔

پمشکہ اگاں اے جنگ آس گپت گڑا یکیں وہد ءَ ایران ،پاکستان ءُ افغانستان ہور بنت ،افغانستان اے حاتر ا کہ پاکستان ءَ را وتی گوستگیں بیران گرگ لوٹ ایت ءُ اے بابت ءَ بھارت ءِ گوات ئے چیر انت ایشی ءَ چے مستریں بدبحتی ایش انت کہ پاکستان افغانستان ءُ ایران ءِ ہما سیمسر ءُ لٹ کہ اے ملکاں ہوار گیج انت آ دراہ بلوچ دمگ انت بلئے چریشی ءَ مستریں بدبحتی ایشی انت کہ اے درچ ءَ بلوچ راجمانی گل راجمانی سروک ،راجمانی زانتکار، شہ زانت ءُ پوہ ءُ سرپدیں مردمانی ءَ گوش ءَ مورے نہ وارت!

 

 (ترجمۀ فارسی اجمالی)

در سده های اخیر، در جهان چندقطبی کنونی مردم بلوچ نقش تعیین کننده ای در مناسبات بین الملل نداشته است، با اینحال سرزمین بلوچ ها همواره دارای جایگاهی استراتژیک بوده که قدرت های جهانی را نیز به طمع واداشته است. این روزها در رسانه های پاکستانی گفته می شود چین، قصد دارد پس از ایجاد پایگاه های بحری در گوادر بلوچستان، پایگاه های مشابهی در برمه و بنگلادش ایجاد و سپس راه تسلط خود بر خلیج فارس را هموار سازد. همچنین ایراد سخنانی از استقرار نیروهای خارجی در ایالت بلوچستان توسط نوازشریف موجب نگرانی مردم بلوچ شده است.

کارشناسان معتقدند پس از فروپاشی شوروی، آمریکا و اسرائیل برای اعمال هژمونی خود بر خاورمیانه سخت در تکاپو هستند. اگرچه همه بر این مسئله واقف اند که اسرائیل نمی تواند در قرن 21 جامعه جهانی را با خود همراه سازد، هرچند اسرائیل برای تجزیه کشورهای عربی و ایران تلاش می کند.

عربستان سعودی نیز در شرایطی ائتلاف عربی را تشکیل نموده که بسیاری از کارشناسان نمی توانند راهبرد جدید آمریکا را به فال نیک بگیرند، با اینحال عربستان سعودیِ اسلامی سعی می کند برای رویارویی با ایرانِ اسلامی، آمریکا را نیز وارد ائتلاف عربی نماید. ایران و عربستانی که در میان بحران و جنگ منطقه ای، دو کشور امن محسوب میشوند.

از جانب دیگر بحران روابط اعراب و قطر نیز دستاورد تازه ای از سیاست کج دار آمریکا در منطقه است. اما اینکه فرماندۀ جنگ سردی که ائتلاف عربی به رهبری سعودی علیه ایران آغاز نموده، راحیل شریف فرمانده سابق ارتش پاکستان است، به ابعاد فاجعه می افزاید.

به همین دلیل، اگر چنانچه ناقوس های جنگ به شکل جدی به صدا درآید، پیامدهای آن پیش از هر کس، دامنگیر بلوچستان خواهد بود، چرا که جغرافیایی مشترک میان ایران، پاکستان و افغانستان است، سه کشوری که ممکن است در یک جبهۀ واحد قرار نگیرند و بلکه بالعکس. اما شوربختانه اینکه اغلب نخبگان، بزرگان، جریانات مدنی و سیاسی بلوچ به این تحولات منطقه ای کاملاً بی تفاوت اند!